نوشته‌ها

لقاح مصنوعی IVF

ناباروری به ناتوانی در بارداری بعد از یک سال رابطه جنسی بدون روش‌های پیشگیری گفته می‌شود. از آنجا که ناباروری مشکلی شایع در میان زوج‌ها محسوب می‌شود، روش‌های مختلفی برای درمان آن ارائه شده است که یکی از آن‌ها، فناوری تولید مثل کمکی (Assisted Reproductive Technology) موسوم به ART است. روش ART مجموعه‌ای از انواع تکنیک‌های درمان ناباروری با استفاده از تخمک و اسپرم است که به بارداری منتهی می‌شود:

– تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (Intra-Cytoplasmic Sperm Injection)   یا  ICSI

– تلقيح نطفه در داخل لوله رحم (Gamet Intra-Fallopian Transfer)  یا  GIFT

– انتقال نطفه بارور شده به داخل لوله رحم (Zygote Intra-Fallopian Transfer) یا ZIFT

– لقاح مصنوعی (In Vitro Fertilization) یا IVF

لقاح آزمایشگاهی روشی است که برای درمان مشکلات ناباروری مورد استفاده قرار می‌گیرد و به لقاح تخم کمک می‌کند. در طول درمان میکرواینجکشن، تخم‌های بالغ از تخمدان‌ها برداشته شده و در محیط آزمایشگاهی توسط اسپرم بارور می‌شوند. سپس تخم بارور شده (رویان) در رحم مادر قرار داده می‌شود. یک چرخه IVF/میکرواینجکشن حدود دو هفته طول می‌کشد. روش IVF / میکرواینجکشن، مؤثرترین شکل از روش‌های کمک به باروری (ART) است. این روش با استفاده از تخمک مادر و اسپرم پدر انجام می‌شود. همچنین با استفاده از تخمک‌های یک فرد اهدا کننده، اسپرم‌های اهدا کننده و یا حتی رویان اهدا شده قابل انجام است. در برخی موارد، یک حامل بارداری – زنی که رویان در رحم او کاشته شده است – مورد استفاده قرار می‌گیرد. عملIVF  براي اولين بار در دنيا در سال ۱۹۷۸ در انگلستان و بوسيله يک جنين شناس به نام دکتر «ادوارز» و يک متخصص زنان به نام دکتر«استپتو» با موفقيت انجام شد و پس از آن در سراسر جهان به سرعت جايگاه خود را پيدا کرد به طوري که تا کنون حدود ۲۰ هزار کودک به اين روش در دنيا متولد شده اند. از ديگر موفقيت هاي بدست آمده در اين روش، افزايش شانس بارداري هاي متوالي و چند باره است. ميزان موفقيت در اين روش به عوامل مختلفي وابسته است، از جمله سن زوجين و نيز درجه سلامت توليد مثلي در آنها.

برخي از دلايل ناباروري که باعث مي شوند اين روش در دستور کار قرار گيرد به شرح ذيل است:

– وجود مشکل در لوله رحم زن

– ممکن است لوله فالوپ (لوله رحمي) مسدود باشد و يا آسيب ديده باشد. اين امر باعث مي شود که اسپرم در رسيدن به تخمک دچار مشکل شود و يا تخمک     بارور شده (زيگوت) قادر به عبور از لوله و رسيدن به حفره شکمي نشود.

– وجود مشکل در اسپرم مرد

   به اين معنا که تعداد اسپرم هاي مرد کمتر از حد طبيعي باشد و يا حرکتشان کم باشد و يا اينکه قدرت بارور سازي تخمک را عليرغم رسيدن به آن نداشته باشند.

– وجود مشکل در تخمدان زن

   ممکن است تخمدان ها قادر به رها کردن تخمک و يا توليد تخمک نباشند.

– حالات غير طبيعي رحم زن

– وجود بيماري هاي آندومتر در زن

   در اين حالت جنين قادر به لانه گزيني در رحم نيست.

– وجود تومور هاي فيبروييدي در زن

در گذشته، گرفتن تخمک از زن به کمک روش هاي جراحي انجام مي گرفت. اما امروزه با پيشرفت  روش هاي سونوگرافي، عمل جراحي کمتر در دستور کار قرار مي گيرد. در روش IVF  بدون عمل  جراحي، ابتدا به منظور فراهم آوردن يک محيط مناسب در بدن زن و همچنين افزايش شانس دستيابي به چندين تخمک بالغ و سالم، زن تحت يک پروسه آماده سازي متمرکز و فشرده حدود دو هفته اي قرار مي گيرد. در اين روش با استفاده از داروهاي بارداري، بيمار يک هفته تحت هورمون درماني قرار مي گيرد. همچنين به منظور تشخيص زمان مناسب براي گرفتن تخمک، آزمايش خون و سونوگرافي از تخمدان ها انجام مي شود.  اين آزمايش ها به صورت روزانه انجام مي شوند، کمي قبل از تخمک گذاري، با يک عمل جراحي سرپايي و تحت بيهوشي موضعي، تخمدان ها به کمک يک اولتراسوند قابل روئت مي شوند، سپس پزشک سوزن مخصوص را با راهنمايي اولتراسوند از راه واژن به تخمدان ها رسانده و به اين طريق تخمک هاي سالم و رسيده را در قالب مايع  فوليکول از تخمدان مي گيرد. مايع فوليکول به دست آمده در مرحله بالا، توسط يک جنين شناس تحت آزمايش ميکروسکوپي قرار گرفته و تخمک ها در آن تعيين مکان شده، برداشته مي شوند. سپس جنين شناس اسپرم ها و تخمک قادر به لقاح را در مجاورت يکديگر قرار مي دهد. معمولاً سلول تخم (زيگوت) ايجاد شده، در اين مرحله دو يا سه بار تقسيم شده و به Pre Embryo  تبديل مي شوند. اين توده سلولي کوچک در ظروف آزمايشگاهي در يک محيط مغذي نگهداري مي شود. اين محيط طوري مهيا شده که شبيه لوله هاي فالوپ عمل مي کنند. دو روز بعد از لقاح توسط وسيله مخصوصي Pre Embryo به رحم منتقل مي شود.در اين مرحله نيز به منظور قرار گيري توده سلولي در مکاني مناسب از اولتراسوند استفاده مي شود. اين عمل ۵ تا ۱۰ دقيقه طول مي کشد. معمولاً قبل از انجام عمل به زنان توصيه مي شود که مقدار زيادي آب بنوشند تا مثانه در حالت پر يا نيمه پر قرار گيرد و به قابل روئت شدن آندومتر و افزايش دقت در انتقال جنين به محل مناسب کمک کند. در طول این دوره، مادر هورمون پروژسترون دریافت می‌کند تا پوشش داخلی رحم او برای کاشتن رویان آماده شود. رویان که در این مرحله به آن “بلاستوسییست” می‌گویند، از طریق دهانه رحم به درون رحم آزاد می‌شود. در طی یک دوره سه و نیم‌روزه این بلاستوسیست درون محیط داخلی رحم شناور به نظر می‌ر‌سد. اگر عمل موفقیت آمیز باشد، رویان بالاخره در دیواره رحم کاشته می‌شود و بارداری رخ می‌دهد. هر مرحله IVF ممکن است دچار مشکلاتی شود، اما حساس‌ترین و مشکل‌‌سازترین مرحله، مرحله کاشته‌شدن موفقیت‌آمیز رویان وارد شده به رحم است. ميزان بروز چند قلويي در کساني که تحت IVF قرار گرفته اند، در اروپا ۴/۲۵ و در ايالت متحده  ۳/۳۵درصد بوده، در حالي که اين ميزان در بارداري هاي طبيعي ۱/۱ است.

کاهش خطر شکست IVF با استفاده از تکنیک‌های جدید

یکی از جدیدترین فناوری‌های مورد استفاده در IVF، تزریق اسپرم انتخاب شده به لحاظ ریخت شناسی در داخل سیتوپلاسم تخمک (Intra-cytoplasmic Morphologically Selected Sperm Injection) یا IMSI است. در این پروسه، از میان اسپرم‌های آماده شده یک اسپرم را که از نظر ریخت شناسی طبیعی است، انتخاب می‌کنند و در سیتوپلاسم تخمک قرار می‌دهند. به این ترتیب می‌توان اطمینان داشت که اسپرم انتخابی ساختاری طبیعی دارد. اگر این غربالگری صورت نگیرد، احتمال وارد شدن یک اسپرم غیر طبیعی به تخمک و در نتیجه عدم موفقیت باروری به مراتب افزایش می‌یابد. تفاوت این فناوری با روش‌های مرسوم از قبیل ICSI در این است که پیش‌تر تنها یک اسپرم به صورت اتفاقی انتخاب و داخل تخم قرار داده می‌شد اما در IMSI، اسپرمی که بالاترین استانداردهای طبیعی را از نظر ریخت شناسی دارد انتخاب و در داخل تخمک گذاشته می‌شود که عملاً تفاوت بسیاری را بین نتایج این دو روش ایجاد می‌کند. در حقیقت دلیل بسیاری از شکست‌ها در IVF و حتی سقط جنین‌های بعد از بارداری به روش‌های ART، وجود ناهنجاری در رویان کاشته شده است در حالی که با انتخاب آگاهانه و دقیق یک اسپرم نرمال، شرایط کاملاً تغییر می‌کند. به این ترتیب هم زمان با افزایش احتمال باروری به روش لقاح مصنوعی، شمار سقط جنین‌هایی که به دلیل غیر طبیعی بودن رویان رخ می‌دهد نیز رو به کاهش گذاشته است. با کمک IMSI، متخصصین ناباروری کنترل بیشتری بر روی دوره بارداری دارند. از آنجا که اسپرم انتخاب شده بهتر از سایرین است، احتمال رسیدن رویان به مرحله باروری به مراتب بالاتر می‌رود. استفاده از لیزر برای نازک کردن دیواره تخمدان یکی دیگر از تکنیک‌هایی است که به افزایش موفقیت IVF کمک شایانی می‌نماید. در این روش، دیواره اطراف تخمدان ضعیف شده تا اسپرم راحت‌تر به داخل آن راه پیدا کند.

 

تهیه و تنظیم: هیئت تحریریه آریاسان

منابع:

http://americanpregnancy.org/

https://www.nlm.nih.gov

Moustafa Abdel Kader,The usefulness of endometrial thickness, morphology and vasculature by 2D Doppler ultrasound in prediction of pregnancy  in IVF/ICSI cycles, The Egyptian Journal of Radiology and Nuclear Medicine, Volume 47, Issue 1, March 2016, Pages 341–۳۴۶.

مجله سلامت
پزشک خانواده
پزشكي بهداشت دارودرمان سلامت الکترونیکگردشگری آرياسان سيتی نت پاك سمن سوكام آرياسان سوپاك آرياسان مدی فارما تبلیغات پیشخوان نیازمندی ها کاریابیصرافیارز سکهطلاماشینملکزمینساختمانبورسبانکدولتملت رهبرمجلسقرآنکتابکنکوردانشجودانشگاهدانش بنیانورزشصدا سیمادینزندگی مردمامیدکاربیمهبیکاریجوانورزش
اطلاعات فناوری کامپیوترسخت افزارنرم افزار رایانه
سرورمجازی تبلتموبایلزنجانتهرانایرانآلمان
یونانگرجستانگرجستاندبیجهانهوافضاکشور
كالا يابفروشگاه اينترنتی گروه بين المللی آرياسان WikiPharmaAriaSun
CityNetPakSaman SooComAriaSun SooPakAriaSun MediPharma
Kalayabwww.wikipharma.me www.ariasun.co www.citynet.site
www.medipharma.me www.kalayab.me